شاخص‌های قدرت در جامعه مجازی چگونه است؟

شاخص‌های قدرت در جامعه مجازی چگونه است؟

What are the indicators of power in virtual society?

این سؤال به بررسی معیارها و سازوکارهایی می‌پردازد که بر اساس آن‌ها قدرت، نفوذ و مرجعیت در جوامع دیجیتال و فضاهای مجازی (از شبکه‌های اجتماعی تا متاورس) شکل می‌گیرد و توزیع می‌شود
 

تحلیل مفهومی (Conceptual Analysis)

• هسته فکری سؤال (Core Concept)

• محور اصلی سؤال، بازتعریف مفهوم قدرت در محیط‌های شبکه‌ای و پلتفرمی است؛ جایی که قدرت نه فقط بر پایه منابع مادی، بلکه بر اساس داده، توجه، الگوریتم و شبکه‌های اجتماعی توزیع می‌شود.

• نوع سؤال

• جامعه‌شناختی–سیاسی (Power, Influence, Digital Society)
• فناورانه (Platforms, Algorithms, Metaverse)
• فلسفی–تحلیلی (Authority, Legitimacy)
  → سؤال ترکیبی با ماهیت نظری و تحلیلی

• هدف پنهان یا نیاز دانشی

• کمک به درک سازوکارهای جدید قدرت در فضای دیجیتال
• شناسایی تفاوت میان قدرت سنتی و قدرت پلتفرمی
• فراهم‌کردن مبنایی برای تحلیل حکمرانی و تنظیم‌گری در جوامع مجازی

تحلیل‌های جهانی درباره شبکه‌های اجتماعی، اقتصاد توجه و پلتفرم‌های دیجیتال نشان می‌دهد که قدرت در جامعه مجازی بیش از آن‌که به مالکیت سرزمین یا سرمایه فیزیکی وابسته باشد، به کنترل داده، الگوریتم‌ها، زیرساخت‌ها و جریان توجه کاربران گره خورده است. تعداد دنبال‌کنندگان، توان اثرگذاری روایی، دسترسی به داده و موقعیت در شبکه‌های پلتفرمی به شاخص‌های جدید قدرت تبدیل شده‌اند. طرح این سؤال به پاسخ‌دهنده کمک می‌کند بفهمد چرا فهم سیاست، اقتصاد و فرهنگ امروز بدون درک شاخص‌های قدرت دیجیتال ممکن نیست.

“شاخص‌ها و سازوکارهای اصلی قدرت و نفوذ در جوامع مجازی و پلتفرم‌های دیجیتال کدام‌اند و چگونه توزیع می‌شوند؟”

“What are the main indicators and mechanisms of power and influence in virtual and digital platform-based societies?”

۱. آیا داده و الگوریتم‌ها به منبع اصلی قدرت در جامعه مجازی تبدیل شده‌اند؟بر همین اساس ساختار قدرت در یک جامعه مجازی چگونه شکل میگیرد؟ و دامنه ی تاثیرگذاری و نفوذ قدرت های مجازی تا چه حد می باشد؟ بنابراین آیا این قدرت های مجازی به همتایان سنتی خود در دنیای فیزیکی شباهتی دارند؟ و همچنین تفاوت ها و وجه تمایز آنها در چیست؟ و در آخر اینکه اگر دسترسی به داده ها و کنترل الگوریتم ها را منبع قدرت در این فضا بدانیم , دستیابی به این منابع عظیم قدرت چگونه امکان پذیر است؟ و در واقع آیا امکان توزیع در دستیابی به این منابع برای همگان وجود دارد؟ و در نهایت چه کسانی قادر به دستیابی به این منابع خواهند بود؟

• «کنترل داده و الگوریتم می‌تواند به معنای کنترل رفتار جمعی باشد. زیرا باید این موضوع را در نظر داست که شهروندان جامعه ی مجازی در میان این الگوریتم ها تنفس نموده و داده ها و اطلاعات در حکم شاهرگ حیاتی این سیستم به شمار می رود. بنابراین این سؤال شما را به تحلیل جایگاه فناوری در بازتعریف منابع قدرت هدایت می‌کند.»

۲. نقش اقتصاد توجه و دیده‌شدن در شکل‌گیری قدرت دیجیتال چیست؟ و از این رو رسیدن به نقطه توجه در این سیستم مجازی چگونه امکانپذیر است؟ و این شاخصه قدرت در دنیای مجازی از چه ساختاری تشکیل شده است؟ به همین ترتیب در چنین ساختاری طبقات قدرت حاکمیت مجازی چگونه پی ریزی می شود؟ و هر طبقه از این ساختار قدرت در دست چه کسانی قرار دارد؟ بنابراین آیا دست یابی به نقطه توجه و کسب شاخص های شهرت در دنیای مجازی برای همه ی شهروندان این سیستم امکانپذیر است؟ در این صورت چه سلسله مراتبی برای رسیدن به این حد از شهرت و توجه باید طی گردد؟ و چالش های موجود در چنین مسیری چیست؟ و در انتها آیا این نوع اقتصاد شهرت محور در تمامی پلتفرم های دنیای مجازی به ویژه پلتفرم های متاورسی قابل تامیم دادن است؟ و لذا در یک جامعه متاورسی که از ساختاری کامل و چند لایه برخوردار است این نوع اقتصاد چه جایگاهی دارد ؟ و آیا کسب سرمایه از این طریق در دستیابی به قدرت در این جوامع متاورسی نیز مقدور است؟ 

• «در جامعه مجازی، دیده‌شدن خود یک منبع قدرت است.  زیرا حضور در جامعه ی مجازی همانند تولد دوباره شهروندان با هویتی جدید محسوب می شود که هر شهروند و یا اساسا هر شخصیتی به واسطه ی کسب شهرت بیشتر می تواند به ابزارهای قدرت که بخشی از آن وابسته به مسائل اقتصادی ست نیز دست یابد. به همین دلیل این سؤال شما را به بررسی پیوند میان توجه عمومی و نفوذ اجتماعی دعوت می‌کند.»

۳. تفاوت میان قدرت کاربران، اینفلوئنسرها و پلتفرم‌ها در چیست؟ بر همین اساس این تقسیم بندی افراد بر حسب کارکرد آنها در جامعه مجازی آیا در تمامی پلتفرم های دنیای مجازی نیز صدق می کند؟ و از این رو در یک ساختار مجازی برای اینفولنسرها چه جایگاهی را می توان در نظر گرفت؟ و دامنه اثرگذاری آنها آیا می تواند بر مسائل حیاتی تر از جمله توسعه ی دنیای مجازی و تقویت لایه های پلتفرم های مجازی موثر باشد؟ و لذا اینچنین کارایی از سوی اینفولنسرها آیا در اکوسیستم مجازی بزرگتر و جامع تری که بر بستر پلتفرم های متاورسی ایجاد می شود نیز وجود دارد؟ از اینرو در این جوامع مجازی که بر اساس ساختار پلتفرم های متاورسی ایجاد می شود هر یک از جایگاه هایی چون کاربران و اینفولنسرها چه نقش و اهمیتی می توانند داشته باشند؟ و در نهایت وجه تمایز و تفاوت آنها در این سیستم نوین چگونه خواهد بود؟

• «همه کنشگران دیجیتال قدرت یکسان ندارند. اما این بدان معناست که تعریف جایگاه هر یک از کنشگران دنیای مجازی بر حسب نوع پلتفرم و مقبولیت عمومی آن متفاوت خواهد بود و به تبع آن کارایی و کارکرد هر یک از آنها نیز تغییر خواهد کرد. بنابراین این سؤال شما را به تحلیل لایه‌بندی قدرت در اکوسیستم‌های پلتفرمی هدایت می‌کند.»

۴. چگونه موقعیت شبکه‌ای افراد یا گروه‌ها قدرت آن‌ها را تعیین می‌کند؟ اما در ابتدا باید مشخص نمود که در یک ساختار مجازی چگونه شبکه ای از قدرت می تواند به وجود آید؟ و این شبکه ها و گروه های قدرت طلب از چه کسانی و به چه اهدافی و بر اساس چه معیار و شاخص هایی ایجاد می شود؟ و این نوع گروه ها در ساختار حاکمیت مجازی چه نقش و جایگاهی دارند؟ از این رو آیا این موضوع در مورد دنیای مجازی در حال شکلگیری بر بستر پلتفرم های متاورسی که از ابعاد و لایه های گسترده تری نسبت به شبکه های مجازی فعلی برخوردار است , چگونه خواهد بود؟ و آیا در این ساختار پیچیده و چندین لایه که هر شهروند آن به صورت کامل و در عرصه های گوناگون زندگی خود وارد این سیستم می شود, نیز چنین شبکه هایی از قدرت امکان ظهور و بروز دارند؟ و در این صورت فرایند اثر گذاری آنها در این اکوسیستم جامع مجازی فضای متاورس به چه شکل خواهد بود؟ و میزان تاثیرگذاری آنها چگونه است؟ 

• «قدرت در شبکه‌ها به جایگاه اتصال‌ها وابسته است. اما بررسی وضعیت چنین گروه هایی که با اهداف قدرت طلبانه در دنیای مجازی ظهور می کنند. به تحلیل و بررسی ساختار پلتفرم هایی که بستر فعالیت آنها محسوب می شوند وابسته است. پس لذا این سؤال شما را به بررسی منطق شبکه‌ای قدرت در جامعه دیجیتال سوق می‌دهد.»

۵. آیا قدرت در جوامع مجازی متمرکزتر از جوامع سنتی است؟ و بر مبنای طرح چنین پرسشی لازم است تا روشن گردد که رویکرد و هدف شهروندان از ورود به دنیای مجازی آیا اصلاح و بازسازی الگوهای غلط قدرت و حاکمیت در دنیای سنتی است؟ در این صورت چگونه می توان الگوی قدرت در حاکمیت دنیای مجازی را بازسازی نمود؟ و تشخیص الگوی صحیح و قابل قبول حاکمیت در این دنیای جدید چگونه امکانپذیر است؟  و از این رو نقش شهروندان در پیریزی الگویی استاندارد و مناسب برای قدرت حاکمیت دنیای مجازی چگونه خواهد بود؟ و در نهایت اینکه با توجه به جامعیت پلتفرم های متاورسی در برخورداری از شاخص های یک جامعه و تمدن کامل مجازی , انتخاب و دستیابی به بهترین الگوی استاندارد از حاکمیت و ساختار توزیع قدرت در آن چگونه ممکن است؟

• «پلتفرم‌ها می‌توانند هم تمرکز و هم پراکندگی قدرت ایجاد کنند. اما این مساله را باید بر حسب نوع پلتفرم ها و ابعاد و عرصه هایی که شهروندان و کاربران خود را در آنها درگیر می نمایند بررسی و ارزیابی نمود. زیرا تفاوت در کارکرد هر یک از پلتفرم ها , تعریف قدرت و نوع توزیع آن را نیز تغییر می دهد. به همین علت این سؤال شما را به تحلیل الگوهای جدید تمرکز قدرت در فضای دیجیتال دعوت می‌کند.»

۶. نسبت میان مشروعیت، اعتماد و قدرت در فضای مجازی چگونه تعریف می‌شود؟ بنابراین با توجه به هدف اصلی طرح این پرسش لازم به بررسی این موضوع است; که اساسا در یک جامعه مجازی چگونه نهاد های قدرتمند که در حاکمیت این جوامع سهیم هستند , می توانند در نزد شهروندان این جوامع از مشروعیت و مقبولیت برخوردار شوند؟ و از این رو لازم است تا سهم و نقش شهروندان این جوامع در مشروعیت دادن و اعتماد به این نهادهای قدرت و حاکمیت مجازی شفاف سازی شود. که آیا این شهروندان قادر به اعمال نظارت و کنترل بر عملکرد نهادهای حاکمیتی در حوامع خود هستند؟ و از چه ابزارهایی برای اعمال قانون و نظارت بر عملکرد این نهادها برخوردار خواهند بود؟ و همچنین در ادامه ی بررسی این مساله لازم به ذکر است که پلتفرم های متاورسی به عنوان اصلی ترین حاملان اکوسیستم مجازی موازی برای بشریت امروز , در باب نحوه مشروعیت بخشی به  نهادهای حاکمیتی خود چگونه عمل می کنند؟ و در این سیستم جامع چگونه شهروندان در ساختار حاکمیت جوامع خود ایفای نقش نموده؟ و بر حاکمان خود نظارت و کنترل خواهند داشت؟

• «نفوذ بدون اعتماد پایدار نیست. بله و این بدان معناست که یک جامعه از لایه های گسترده و پیچیده ای تشکیل شده است که اعمال نفوذ و تاثیرگذاری بر این لایه ها که همانا ابعاد و عرصه های گوناگون زندگی شهروندان آن است. بدون جلب اعتماد و کسب مشروعیت و اطمینان نزد آنها از سوی حاکمان این جوامع غیر ممکن خواهد بود. بنابراین این سؤال شما را به بررسی مبانی هنجاری قدرت در جوامع مجازی هدایت می‌کند.»

۷. از منظر حکمرانی، چگونه می‌توان قدرت پلتفرمی را مهار یا تنظیم کرد؟ بنابراین در ابتدا باید مشخص گردد که شاکله ی حاکمیت در جوامع مجازی از چه اجزایی تشکیل شده است؟ و بر حسب اجزای تشکیل دهنده این ساختار , تدوین قوانین و چارچوب برای حکمرانی حاکمان در این جوامع چگونه و بر اساس چه فرایندی امکانپذیر است؟ و تدوین و تنظیم چارچوب حکمرانی در این جوامع مجازی با نوع و نحوه عملکرد پلتفرم های آنها چه ارتباطی دارد؟ و بر همین اساس این تنظیم و تدوین چارچوب حکمرانی در اکوسیستم جامع مجازی که پلتفرم های متاورسی بستر اصلی تشکیل و بقای آن هستند چگونه انجام می شود؟ و شاکله این سیستم حکمرانی در این ساختار مجازی چگونه است و تفاوت ها و وجه تمایز این ساختار متاورسی با نمونه های مشابه موخرتر  به چه شکل است؟ و در آخر اینکه دستیابی به یک ساختار حاکمیت و قدرت حکمرانی در جوامع مجازی به چه شرایط و  عواملی نیازمند است ؟ و آیا می توان به یک الگوی استاندارد و قابل قبول از حاکمیت که توانایی بروزرسانی و عیب یابی مداوم و مستمر را نیز در خود داشته باشد, در دنیای مجازی به ویژه بر بستر پلتفرم های متاورسی دست یافت ؟ که برای دنیای فیزیکی نیز قابل استفاده بوده و یا در نهایت جایگزین آن شود ؟

• «قدرت بدون قاعده به عدم توازن منجر می‌شود. زیرا جامعه مجازی همانند همتای فیزیکی خود با توجه به گستردگی و پیچیدگی های روابط و فعالیت ها در آن بدون نظم و ایجاد ساختار قانونمند و چارچوب حکمرانی دوام نخواهد داشت. به همین خاطر این سؤال شما را به تأمل درباره ضرورت تنظیم‌گری و حکمرانی پلتفرم‌ها سوق می‌دهد.»